3 Nis 2018

Kan Beyin Bariyeri Nedir?

endotel yapı
Kan beyin bariyeri, beyin ve beynin iç kısmında yer alan sıvının kandaki olası zararlı maddelere karşı korunmasını sağlayan damar yapısı şeklinde tanımlanmaktadır. Bu bariyerin yüksek geçirgen bir yapısı bulunmaktadır. Merkezi sinir sistemi ile kan arasındaki hücre dışı sıvıyı birbirinden ayırmaktadır. Kan beyin bariyeri oluşumunda endotel hücreler görev yapmakta, bu hücreler sıkı bağlar ile birbirine bağlanmaktadır. Geçmiş yıllarda yapılan bilimsel araştırmalarda kan beyin bariyerini glial yapıların oluşturduğu düşünülürken daha sonra yapılan elektron mikroskopik çalışmalar bariyerin endotelden oluştuğunu ortaya koymuştur.

Kan beyin bariyeri nöronların işlevlerini düzgün yerine getirebilmesi amacıyla uygun ortamı oluşturmaktadır. Aynı zamanda toksik maddeleri uzak tutmakta ve glutamat, norepnefrin gibi dolaşımda bulunan nörotransmitterlerin merkezi sinir sistemine ulaşmasına engel olmaktadır. Beyin için lazım olan metabolitler bu bariyer üzerinden seçici olarak taşınmaktadır.

Kan Beyin Bariyerini Geçen Maddeler Nelerdir?

Kan beyin bariyerini geçen maddeler nelerdir sorusunun yanıtına bakıldığında bazı gazlar, su ve yağda çözülebilen moleküllerin pasif difüzyon ile birlikte bariyerden geçmesine izin verilmektedir. Bunun yanı sıra aktif taşıma ile glikoz ve amino asitler de taşınmaktadır. Bu maddelerin geçişi mümkünken kan beyin bariyeri birçok potansiyel nörotoksin madde ile mikroorganizmanın geçişine izin vermemektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalara göre kan beyin bariyerinden geçebilen yeni bir aspirin formu elde edilmiştir. İki farklı bileşenden oluşan bu aspirin ve bariyerden geçişi ile ilgili çalışmalar halen sürmektedir.

Kan Beyin Bariyeri Ve Görevleri

Kan beyin bariyerinin etrafı sıkı bağlantılar ile kaplıdır ve bu bağlantılar normal kan dolaşımında görülmemektedir. Aynı zamanda bariyerin üst kısmı bol miktarda kılcal damar ile kaplıdır. Bariyeri meydana getiren endotel hücreler buradaki difüzyonu önlemek için ellerinden ne geliyorsa yapmaktadır. Buna ek olarak yapıca çok büyük olan moleküllerin beyin omurilik sıvısına geçmesini de engellemektedir. Buradan geçişine izin verilenler sadece hormonlar, oksijen, karbondioksit gibi hidrofobik maddelerdir. Metabolik ürünlerin geçişi ise proteinlerin yardımıyla aktif taşıma sonrasında olmaktadır.

Kan beyin bariyerlerinin düzgün çalışması için astrositler önem taşımaktadır. Beyni kapsayan bu yapı beynin küçük bir kısmında bulunmamaktadır. Bunun nedeni ise kanda zehirli madde bulunduğunda dışarı atılmasının sağlanmasıdır.

Kan Beyin Bariyeri Zarar Görürse Ne Olur?

Kan beyin bariyerinin zarar görmesi pek çok hastalığı beraberinde getirmektedir. Bu hastalıklar arasında ilk sırada menenjit yer almaktadır. Omuriliği ve beyni çevreleyen zarın iltihaplanması olarak tanımlanan menenjit, patojenlerin yol açtığı enfeksiyonlar nedeniyle meydana gelmektedir. Bu miktar kan beyin bariyerini aşarak beyne ulaşmakta ve orada hasar bırakıp menenjite sebep olmaktadır. Hastalık sonrasında tedavi için verilen enfeksiyon bazen beynin daha çok zarar görmesine yol açmaktadır. Bundan dolayı dikkatli olunması gerekmektedir.

Menenjit haricinde epilepsi hastalığı da kan beyin bariyeri zarar gördüğünde ortaya çıkmaktadır. Nörolojik bir rahatsızlık olan epilepsi hastalığı sürekli tekrar etmektedir ve nöbetler halinde görülmektedir. Kan beyin bariyerinin işlevini yitirmesi ya da zarar görmesi beyindeki kan dolaşımında olmaması gereken maddelerin olmasına yol açmaktadır. Bunun sonucunda da epilepsi nöbetlerinin sayısında artış yaşanmaktadır.

Kan Beyin Bariyerinin Beyinde Korumadığı Kısımlar Nelerdir?

Kan beyin bariyeri tarafından beyinde korunmayan alanlar, kendi arasında dörde ayrılmaktadır. Bunlar posterior arka hipofiz bezi, epifiz bezi, hipotalamusun orta eminansı ve postrema bölgesi olarak belirtilmektedir. Epifiz bezinde kan beyin bariyeri bulunmamasının nedeni maletonin hormonunun doğrudan kana salgılanmasıdır. Posterior arka hipofiz bezinde olmamasının nedeni ise, salgılanan hormonların dolaşımda olup tüm vücuda yayılmasının gerekliliğidir.

Bu yazıyı beğendiniz mi?

Yeni yazılar e-mail adresinize gelsin!

Takip Edin!

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Copyright © 2016-2018 Tüm Hakları Saklıdır. Her türlü iletişim için: news.saglik@yandex.com