19 Haz 2018

Elisa Testi Nedir, Nasıl Yapılır?

Elisa testi nasıl yapılır?




Elisa Testi Nedir?


Öncelikle şu ifade etmek gerekir. Elisa testi sadece AIDS testi demek değildir. Bu testler ile bazı enfeksiyona neden olan durumlar ve hormon ve proteinler de saptanmaktadır. Elisa testi, vücudun antijen adı verilen zararlı maddelere tepki olarak ürettiği proteinler olan antikorların mevcut olup olmadığını tespit etmek için yapılmaktadır. Başlıca şu hastalıkları teşhis etmek amacı ile Elisa testine başvurulmaktadır:


➤Hepatit B (sarılık), Hepatit C (karaciğer hastalığı) ve HIV (AIDS’e yol açan virüs)

Lyme hastalığı (bir kene türünün ısırması ile insana geçen bir bakterinin neden olduğu hastalık)

Rotavirüs (genelde kışın gelişen ve özellikle çocuklarda şiddetli ishale neden olan bir virüs enfeksiyonu)

Frengi (cinsel ilişki ile geçen ve tedavi edilmezse, körlük, felç ve delilik gibi sonuçlara neden olan kalıtımsal bir hastalık)

Toksoplazmozis (kaslarda ve merkez sinir sisteminde çoğalan bir parazitin neden olduğu, beyin-omurilik iltihabı, deri döküntüleri, ateş, eklem ve kas ağrıları ile ortaya çıkan bir hastalık)

Varicella-zoster virüsü (genelde çocuklarda suçiçeğine yol açan olan bir parazitin neden olduğu bir virüs enfeksiyonu)

başka virüs hastalıkları



İlk olarak 1981 yılında, Haitili göçmen eşcinsel erkeklerde ortaya çıkan ve bağışıklık sistemi bozukluklarına neden olan bir hastalık tespit edilmiştir. Bu nadir rastlanan hastalığa o zaman ‘Acquired Immunodefiency Syndrome’ (Kazanılmış Bağışıklık Yetmezliği Sendromu) denmiştir. AIDS kısaltması bu tanımlamanın baş harflerinden oluşmaktadır. Yapılan araştırmalardan sonra bu hastalığın üç farklı bulaşma yöntemi açıklanmıştır: 


Kan nakli ile

Doğum ile anneden çocuğa

Cinsel ilişki ile


Amerikan İlaç ve Gıda Dairesi (FDA) tarafından 1984 yılında HIV antikor testlerinin yapılmasına başlanmıştır.

AIDS ile mücadele konusunda ilk sivil toplum örgütleri 1987 yılında kurulmaya başlanmıştır. Aynı yıllarda Birleşmiş Milletler ve Dünya Sağlık Örgütü özel programlar başlatmıştır. Arkasından Amerika’da AIDS ilacı geliştirilmiş ve kullanılmaya başlanmıştır.

1996 yılında dünya genelinde AIDS hastası sayısı yaklaşık 22 milyon kişi iken, bu sayı 2005 yılında 40 milyonu aşmıştır. Bugün AIDS’e karşı dünya çapında birçok kampanya yürütülmektedir. AIDS’li hasta sayısının bu kadar hızlı artmasında damar içi madde bağımlısı olan kişilerin etkisi çok fazladır.


Ülkemizde AIDS Var mı?


Ülkemizde sayıları az da olsa ne yazık ki AIDS olaylarına rastlanmaktadır ve rakamlar giderek yükselmektedir. Sağlık Bakanlığı tarafından açıklanan rakamlara göre 2016 yılsonu itibariyle HIV hasta sayısı 14.600 civarındadır. Ancak tahminlere göre bilinmeyen hasta sayısı, bilinenlerin üç katı civarındadır.

Virüs günlük normal aktivitelerle, örneğin oturup konuşmakla, oyun oynamakla, öksürmekle, hapşırmakla veya tokalaşmakla kişiler arasında bulaşmıyor. Bu kişilerin hayattan dışlanması son derece hatalıdır.

HIV (Human Immunodeficiency Virus) İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü anlamına geliyor. Bu virüs doğrudan insanların bağışıklık sistemini hedef almakta ve insan vücudunu enfeksiyonlara ve bazı kanserlere karşı savunmasız bırakmaktadır. AIDS, HIV enfeksiyonunun daha ileri bir aşamasıdır.

Ülkemizde genelde AIDS hastaları dışlanır. Amerika’da ilk ortaya çıktığı zamanlarda da davranış şekli farklı değildi. Ancak zamanla insanlar bilinçlendikçe durum değişmiştir.

Bu hastalığın tedavisi zor olsa da imkansız değil. Yabancı ülkelerde ilaçla tedavi konusunda oldukça yol alınmıştır.

AIDS’ten korunma konusunda riskli davranışlara girmemek çok önemlidir. Korunmasız bir cinsel ilişki her zaman risk taşır. En küçük bir endişe varsa hemen AIDS testi yaptırılması gerekmektedir.



HIV testi nedir

 Elisa Testi Nasıl Yapılır?


HIV ve AIDS virüslerini tespit etmek amacı ile yapılan Elisa testinin tam adı Enzyme-Linked Immunosorbent Assay, yani enzim bağlı immünosorbent testidir. Bu test kanda peptid, protein, antikor ve hormonları tespit etmek ve miktarını belirlemek için yapılmaktadır.

Daha basitçe anlatmak gerekirse Elisa testinde, antikorlar enzimlerle işaretlenmektedir. Testlerde alkalin fosfotaz, beta galaktozidaz ve peroksidaz gibi enzimler kullanılmaktadır. Bu enzimler renkli ürünlere dönüşmekte ve bunlar spektrofotometri denilen bir cihazla ölçülmektedir.

Elisa testi nasıl yapılır? diye merak edenlere, bu testler için sadece kan örneğinin alınmasının yeterli olduğunu söyleyelim. Bunun için ayrıca yapılması gerekli bir süreç veya hazırlık yoktur.

Gelişmiş laboratuvarlarda yapılan kan testlerinde, belli bir proteinin bulunup bulunmadığı ve varsa ne miktarda olduğu tespit edilmektedir. Bu çalışmada iki değişken esastır:

Ya kan örneğinde antikor aranır

Ya da kan örneğinde bulunan antikora bağlanan protein tespit edilir

Laboratuvarlarda Elisa testi nasıl yapılır? şeklinde bir araştırma yapılırsa, çok farklı yöntemlerin uygulandığı görülür. Başlıca Elisa testi türleri şunlardır:

Direkt Elisa

İndirekt Elisa

Sandviç Elisa

Kompetatif (yarışmacı) Elisa

➤Capture (yakalamalı) Elisa


AIDS


HIV veya AIDS Virüsü Alınmışsa Nasıl Hissedilir?


Bu virüs vücuda girdiği zaman başlarda hiçbir şey anlaşılmaz. Grip veya soğuk algınlığına benzer durumlar görülse de bunlar genelde HIV veya AIDS virüsünü akla getirmez. Genel olarak insanlar grip olduklarını düşünürler ama aslında vücudun bağışıklık sistemi sinyal vermeye başlamıştır. Yıllar sürebilen bir süreçte virüs ile vücut bir savaş halindedir. Baştan koşullar eşit gibi görülse de zamanla vücudun bağışıklık sitemi çökmeye başlar.

Sıradan olabilecek rahatsızlıklar bu süreçte çok büyük problemlere yol açabilir. Örneğin basit bir grip kısa sürede zatürreye dönebilir. Mide veya bağırsak enfeksiyonları kısa sürede kansere dönüşebilir. Çünkü vücudun savaşacak gücü artık yoktur.

Günümüzde artık AIDS hastaları tedavi edilebiliyor. Bu hastaların ölmeleri büyük ölçüde önlenmiş durumda. Ancak tedavi imkanlarından yeterince yararlanamayan Afrika ve Güneydoğu Asya ülkelerinde hala ölüm olaylarına rastlanmaktadır.


Elisa Testi Sonucu Ne Zaman Belli Olur?


Vücutta HIV enfeksiyonu olup olmadığını tespit etmeye yönelik yapılan testlerde, virüse karşı vücudun ürettiği antikorlar araştırılır. Halk arasında bu testler kısaca Elisa testleri olarak bilinir. Ancak Elisa bir test yöntemidir. Sadece HIV virüsü bulmak için değil, çok sayıda başka testler de bu yöntemle yapılır.

İnsanlar arasında Elisa testi nasıl yapılır ve testin sonucu ne zaman belli olur gibi konular hep merak edilir. Genel olarak HIV virüsü, vücudu girdikten sonra 10-21 gün arasında pozitif olur. Vücutta kalış süresi en fazla 3 aydır, ancak 6 aya kadar vücutta kaldığı da olmaktadır. Bu nedenle Elisa testi yapılacaksa ilk 10 gün içinde sonuç alınmaz. 10 gün ile 90 arasında yapılacak testler doğru sonuç verir. Ancak uzmanlara göre daha kesin bir sonuç almak için 3 ay beklemek gerekir. Daha önce yapılacak testler doğru sonuç göstermeyebilir. Üstelik yalancı pozitiflik olarak adlandırılan bir durumla da karşılaşılabilir.

Dünya Sağlık Örgütü, şüphe duyulan durumlarda test sonucu negatif olsa bile altıncı ayda testin tekrar yapılmasını önermektedir.



Elisa Testi Ücreti Ne Kadardır?

Elisa testi ücretini araştırmadan önce hangi testin yaptırılacağına kadar vermek gerekir. Çünkü hastalığın nedeni olan HIV virüsünü belirlemek için uygulanan birçok test yöntemi bulunmaktadır. Doğal olarak bunların ücretleri de farklıdır.

Küçük bir şüphesi bile olsa insanların AIDS testi yaptırmaları, bu hastalığın tedavisi ve yayılmasının önlenmesi açısında çok önemlidir. Bu nedenle insanlar Elisa testi nasıl yapılır kadar test ücreti konusunda da arayış içindedir.

Elisa testi, test yöntemleri içinde ücreti en düşük olan testtir. HIV RNA PCR test yöntemi ise ücreti en yüksek olanıdır. Ancak en erken ve kesin HIV tanısı bu test yöntemi ile konulabilmektedir. Bu yöntemde virüsün genetik yapısı çoğaltılır. Daha kanda antikor oluşmadan önce, varsa HIV virüsü yakalanabilir.

Gelişmiş laboratuvarlarda bu testler sağlıklı ve güvenli bir şekilde yapılmaktadır. Ancak Sağlık Bakanlığı, etik kurallar ve insan haklarını gözeten yaklaşımlar doğrultusunda, test ücretlerinin laboratuvarların internet sitelerinde yayınlamalarına izin vermemektedir.

Ancak HIV/AIDS Önleme ve Destek Programı kapsamında kurulan Gönüllü Danışmanlık ve Test Merkezleri’nde, hem bu konuda insanların bilinçlenmesi için çalışmalar yapılmakta hem de, ücret alınmadan ve kimlik bilgisi sorgulanmadan Elisa testi yapılmaktadır.

Elisa testi nedir? Elisa testi nasıl yapılır? adlı yazımızı bitirirken son bir noktaya daha değinelim. Sayıları milyonları bulan insan HIV virüsü taşıyor. Buna karşılık tedavisi yolunda olumlu adımlar atılmıştır. Yine de bu konuda farkındalık yaratmak ve insanları bilinçlendirmek amacı ile 1988 yılından beri her yıl 1 Aralık’ta, Dünya AIDS Günü kutlanıyor.

Bu yazıyı beğendiniz mi?

Yeni yazılar e-mail adresinize gelsin!

Takip Edin!

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

1) Yorumunuzun yazıyla ilgili olmasına özen gösterin.
2) Yazım ve dil bilgisi kurallarına mümkün mertebe özen gösterin.
3) Hakaret ve küfür içeren kelimeler kullanmayın.
4) Yorum yaparken link eklemeyin.

©Tüm Hakları Saklıdır.2016-2018