Çay Demir Eksikliğine Neden Olur Mu?


Demir Eksikliği Sebepleri

Çay demir eksikliği yapar mı? Sorusu bizim gibi çay tüketiminin tiryakilik seviyesinde olduğu ülkelerde insanların sıkça sorduğu sorulardan biridir.

Demir eksikliği nedenlerinden biri birçok araştırmada ifade edildiği gibi siyah çayın normalden fazla içilmesidir. Çayın yanı sıra kahve ve diğer kafein içeren içeceklerin de fazla tüketilmesi demir emilimi eksikliğinin ortaya çıkmasına sebep olur.

Peki, siyah çay gibi bitki çayları da demir eksikliğine neden olur mu? Siyah çay kadar olmasa da evet neden olur. Çünkü genel olarak tüm çaylarda tanin ve oksalat maddeleri doğal biçimde bulunur. Bu maddeler ise demirin vücudumuzdaki emilimine engel olurlar.

Tanin ve oksalat maddeleri demire, özellikle vücudumuza dışarıdan aldığımız genellikle fasulye, fındık ve yeşil yapraklı sebzelerde bulunan hem demire bağlanırlar.

Tanin siyah çayda bulunur ve bu çaya siyah ve kırmızımsı rengi verir. Güçlü bir maddedir ve siyah çaya sertlik tadı verir. Ayrıca tanin bitkinin gelişimi ve böceklerden korunması için önemli bir maddedir.

Siyah çaydaki tanin miktarı çayın türüne ve işlenme yöntemine göre farklı miktarlarda olabilir. Çayda bulunan taninin insan beslenmesinde en büyük miktarı içeren tanin kaynağı olduğu düşünülmektedir. 

Diğer tanin kaynakları ise kırmızı şarap, beyaz şarap, çikolata ve kahvedir.

Yeşil, beyaz ve oolong çayı gibi diğer çay türleri de siyah çaya benzeyen bir bitki olan Camellia Sinensis adı verilen bir bitkiden gelmektedirler. Bu çaylar genel olarak 2 farklı tip tanin içerirler. 

Doldurma süresi ve fermantasyon derecesi gibi faktörler çaylardaki tanenin içeriğini etkilerler.

Pu-erh ve oolong gibi fermente edilmiş çaylar ise beyaz çaydan daha fazla miktarda tanin içerirler. 

Bitki çayları da tanin içerebilirler. Siyah çayın demir eksikliğindeki rolü bilinmesine rağmen, özellikle daha yüksek taninli çayların da vücudumuzda demir emilimini engellediği iddia edilmektedir.

Aşağıdaki listede tanin içeren bitki ve baharatları görebilirsiniz:

■ Ebegümeci (Hibiscus)  

■ Papatya (Öküzgözü)

■ Tarçın

■ Karanfil

■ Guarana

■ Isırganotu

■ Nane

■ Kırmızı böğürtlen

■ Kuşburnu (yaban gülü)

■ Adaçayı

■ Kaygan Karaağaç

■ Dağ kekiği

■ Zerdeçal

■ Yerba mate 

Roybos ve honeybush çaylarının da bazı kaynaklar da düşük tanin içeren çaylardan olduğu ifade edilmektedir. Ancak bu çaylarda diğer çaylardan daha az miktarda tanin içermesinin kanıtı oldukça zayıftır. 

Bu noktada demir eksikliği ve belirtilerinden de kısaca söz etmek gerekir. Şimdi bunlara bakalım.

Demir Eksikliği Anemisi

Demir Eksikliği Nedir?


Demir eksikliği kanımızda kırmızı kan hücrelerinin yetersizliğiyle ortaya çıkan yaygın bir anemi türüdür. Kırmızı kan hücreleri ise vücudumuzdaki dokulara oksijen taşırlar. Hastalığa demir eksikliğine yol açmasında ötürü demir eksikliği anemisi denir.

Vücudumuzda demir yetersiz olduğunda, oksijen taşınmasını sağlayan kırmızı kan hücresi üretimi gerçekleşmez. Bu da demir eksikliği görülen kişilerde yorgunluk ve nefes darlığı görülmesine neden olabilir.

Demir Eksikliği Belirtileri

Demir eksikliği belirtileri başlangıçta oldukça hafiftir ve genellikle de hissedilmez. Ancak vücutta demir eksikliği arttıkça anemi daha kötüleşir ve yoğun şekilde belirtiler görülmeye başlanır.

Demir eksikliği anemisi aşağıdaki şekillerde kendini belli eder:

■ Aşırı yorgunluk

■ Zayıflık

■ Ciltte solgunluk

■ Göğüs yanması, hızlı kalp atımı ve nefes darlığı

■ Baş ağrısı, baş dönmesi ya da bayılma hissi

■ El ve ayaklarda soğukluk

■ Dilde ağrı, acıma ya da inflamasyon

■ Tırnaklarda kırılma

■ İştahsızlık

Eğer bu belirtilerden birkaçının kendinizde olduğunu fark ettiyseniz, zaman kaybetmeden bir doktora gitmeniz gerekir.

Demir Eksikliği Nedenleri


Demir eksikliği anemisi hemoglobin üretmek için vücudumuzda yeterince demir olmadığında meydana gelir. Hemoglobin kırmızı kan hücrelerimizin bir parçasıdır ve kana kırmızı rengini bu parça verir. Ayrıca bu sayede tüm vücudumuza kanımız sayesinde oksijen taşınmış olur.

Eğer yeterince demir içeren besin tüketmiyorsak veya vücudumuz çok fazla demir kaybediyorsa, vücudumuz yeterli seviyede hemoglobin üretemez ve sonuç olarak demir eksikliği gelişmeye başlayacaktır.

Demir eksikliği nedenlerinden bazıları şöyledir:

Kan Kaybı: Kanımız kırmızı kan hücreleri içindeki demiri de içerir. Eğer kan kaybımız varsa bu demir de kaybettiğimiz anlamına gelir. Adet dönemindeki kadınlar genellikle kan kaybı açısından riskli konumdadırlar. Vücudumuzda oluşan yavaş ve kronik kan kaybı ise mide ülseri, hiyatus hernisi, kolon polipleri ya da kalın bağırsak kanseri gibi hastalıklardan kaynaklanabilmektedir. Sindirimle ilgili kanamalar da reçetesiz kullanılan ağrı kesicileri düzenli kullanılması da demir eksikliğine neden olabilir.

Demir Bakımından Yetersiz Beslenme: Vücudumu düzenli şekilde yiyeceklerden demir alır. Eğer çok az demir içeren gıda tüketirsek, zamanla vücudumuzda demir eksikliği görülebilir. Demir bakımından zengin besinlere örnek olarak et, yumurta, yeşil yapraklı sebzeler ya da demir takviyeleri verilebilir.

Demir Emiliminin Yetersiz Olması: Yiyeceklerden almış olduğumuz demir kan akışımızın içinde ince bağırsaklarımızda emilir. Çölyak hastalığı gibi bağırsak bozuklukları, yiyeceklerin hazmedilmesinden sonra besinlerden alınan demirin emilememesine yol açabilir ve demir eksikliğine neden olur. Eğer ince bağırsağımızın bir kısmı bypass edilmiş ya da cerrahi müdahale ile alınmışsa, bu da diğer besinlerin ve demirin emilimini etkileyebilir.

Hamilelik: Demir takviyesi olmaksızın, demir eksikliği anemisi hamilelerin çoğunda görülür. Bunun nedeni annenin demir depolarının bir kısmı bebeğe aktarıldığından dolayı anne adayından demir eksikliği oluşabilir.

Demir eksikliği neden olur?

Demir Eksikliğinde Ne Yenmelidir?


Eğer demir eksikliğimiz varsa, riskleri azaltmak için demir bakımından zengin kaynakları tüketmemiz gerekebilir.

■ Kırmızı et ve tavuk eti

■ Deniz ürünleri

■ Fasulye

■ Ispanak gibi koyu yeşil yapraklı sebzeler

■ Kuru üzüm ya da kayısı gibi kurutulmuş meyveler

■ Demir açısından zengin ekmek, makarna ve tahıllar

■ Bezelye

Demir Emilimini Arttırmak İçin C Vitamini İçeren Besinleri Tercih Etmeliyiz


Demirin vücudumuzdaki emilimini arttırmamız için küçük bir ipucu ise demir açısından zengin besinleri tüketirken, limon suyu, portakal suyu vb. C vitamin açısından zengin narenciyelerle tüketmek gerekliliğidir. Narenciyelerdeki C vitamini demirin vücudumuzda daha iyi absorbe edilmesine yardımcı olur.

C Vitamini Açısından Zengin Kaynaklar ise şöyledir:

■ Brokoli

■ Greyfurt

■ Kivi

■ Yeşil yapraklılar

■ Kavun

■ Portakal

■ Biber

■ Çilek

■ Mandalina

■ Domates

Yorum Gönder

0 Yorumlar